Derek Raymond – Πεθανε με τα Ματια Ανοιχτα

Πρωτότυπος τίτλος: Derek Raymond – He Died With his Eyes Open (1984)

Εκδόσεις Έρμα

Μετάφραση: Βίκυ Λιακοπούλου

Έτος ελληνικής έκδοσης: 2022

Σελίδες: 292

ΣΥΝΟΨΗ

Στο Λονδίνο του 1984 ο αποτυχημένος συγγραφέας Τσαρλς Στάνιλαντ, που ζούσε στο περιθώριο, βρίσκεται άγρια δολοφονημένος. Την υπόθεση αναλαμβάνει ένας αστυνομικός του Τμήματος Ανεξιχνίαστων Υποθέσεων. Το μόνο πραγματικό υλικό που έχει στα χέρια του είναι μια σειρά από κασέτες που άφησε πίσω του το θύμα. Καλείται να επεξεργαστεί ηχογραφήσεις γεμάτες εξομολογήσεις, σκέψεις, φόβους και καταγραφές από την καθημερινή του ζωή, μέχρι που αρχίζει να ταυτίζεται όλο και περισσότερο με τον νεκρό άντρα. Ανασυνθέτοντας τα γεγονότα που οδήγησαν στη βίαιη δολοφονία του έρχεται αντιμέτωπος με την ωμή πραγματικότητα των κοινωνικών ανισοτήτων, της αδιαφορίας και της βίας που κρύβεται κάτω από την επιφάνεια της μητρόπολης.

---------------------------------

Το Πέθανε με τα Μάτια Ανοιχτά είναι το πρώτο μέρος της σειράς Factory Novels του Derek Raymond. Πρόκειται για ένα νουάρ που δεν έχει τα τυπικά στοιχεία του είδους, μα ταυτόχρονα μοιάζει τόσο αρχετυπικό.

Στη θατσερική (έχει σημασία αυτό) Βρετανία ο (ανώνυμος – κι αυτό έχει σημασία) αστυνόμος του Τμήματος Ανεξιχνίαστων Εγκλημάτων καταπιάνεται με την υπόθεση της δολοφονίας ενός μοναχικού άντρα από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Μέσα από κασέτες, αποσπασματικές μαρτυρίες και την ακατάπαυστη εμμονή του πρωταγωνιστή να δώσει φωνή σε έναν άνθρωπο που όλοι είχαν ήδη ξεγράψει, ο Raymond στήνει ένα βαθιά υπαρξιακό αφήγημα. Ξεφεύγει από τη whodunnit λογική και ρίχνει το βάρος στο να καταγράψει της αστική παράνοιας μιας εποχής και να απεικονίσει μια άγρια ταξική κοινωνία. Και μέσω αυτών καταφέρνει να ταράξει, να απογυμνώσει, να αναμετρηθεί με ό,τι πιο καλά κρυμμένο και άβολο υπάρχει στον ανθρώπινο ψυχισμό.

Η ελληνική μετάφραση αποδίδει εξαιρετικά το λιτό, κοφτερό ύφος του Raymond, τον βρόμικο λονδρέζικο ρυθμό και τον θρυμματισμένο εσωτερικό κόσμο του αφηγητή. Οι διάλογοι (πολλοί, μα αληθοφανείς και λειτουργικότατοι σε όλα τους) αποδίδουν την ωμότητα και το ύφος των χαρακτήρων, ενώ οι περιγραφές της πόλης και της κοινωνικής αποσύνθεσης καθορίζου το πλαίσιο της πλοκής.

Ο συγγραφέας δεν ενδιαφέρεται για την πλοκή ως μυστήριο, αλλά για τις ζωές που συντρίβονται κάτω από την κοινωνική αδιαφορία. Φτώχεια, μοναξιά, ανθρώπινες σχέσεις, συμβιβασμοί κι αποτυχίες, υπόκοσμος, νύχτα, αλκοολισμός, κοινωνικές ομάδες στο περιθώριο, χαρακτήρες λες και είναι βγαλμένοι από τον νατουραλισμό, “αόρατοι” άνθρωποι που επιβιώνουν σε έναν αληθινό κόσμο, χωρίς τίποτε πλαστικό.

Το ύφος του Raymond (που -με την ευκαιρία- θα έπρεπε να είναι πιο αναγνωρισμένος στην Ελλάδα) είναι ωμό, σκοτεινό, χωρίς λογοτεχνισμούς. Όπως ακριβώς ταιριάζει στην πλοκή. Για να το γράψω απλά: αν το βιβλίο αυτό ήταν συγκρότημα, θα ήταν οι Clash.

Το έπιασα χαλαρά και τελικά το τελείωσα σε ένα σαββατοκύριακο. Άρχισα το Ήμουν η Ντόρα Σουάρεζ, οπότε θα επανέλθω.

ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΩ; Ω ναι. Δικαιολογεί γιατί ο Derek Raymond θεωρείται ο “νονός” του βρετανικού νουάρ.