Samuel Bjørk – Το Νησι του Βορρα
Εκδόσεις Διόπτρα
Μετάφραση: Δέσπω Παπαγρηγοράκη
Έτος ελληνικής έκδοσης: 2024
Σελίδες: 524
ΣΥΝΟΨΗ
Η Μία Κρούγκερ έχει καταφύγει στο απομονωμένο και ειδυλλιακό νορβηγικό νησί Χίτρα, αποφασισμένη να εγκαταλείψει οριστικά το αστυνομικό σώμα. Ο μικρός Γιουνάταν είχε εξαφανιστεί μυστηριωδώς από το νησί πριν από τρία χρόνια χωρίς να αφήσει ίχνη. Ενώ η Μία αρχίζει να ξεσκονίζει τα παλιά στοιχεία με τη βοήθεια του μοναδικού τοπικού αστυνομικού, Λούκα Έρικσεν, το νησί συγκλονίζεται από μια άγρια δολοφονία: μια 16χρονη κοπέλα βρίσκεται νεκρή μέσα σε ένα σκάφος. Δίπλα στο πτώμα υπάρχει μια κούπα με το όνομα του εξαφανισμένου Γιουνάταν γραμμένο με αίμα. Συνειδητοποιώντας ότι οι δύο υποθέσεις συνδέονται άμεσα, η Μία καλεί τον πρώην αρχηγό της, Χόλγκερ Μουνκ, ο οποίος καταφθάνει στο νησί για να αναλάβουν δράση μαζί.
---------------------------
Από τον Samuel Bjørk έχω διαβάσει τον Παγωμένο Άγγελο και την Κουκουβάγια, τα οποία βρήκα συμπαθητικά, παρά το γεγονός ότι είχαν σε υπερβολικό βαθμό φορμουλαϊκά στοιχεία. Στο Νησί του Βορρά όμως τα χαλάσαμε. Ίσως το (νεο)nordic noir να έχει κορεστεί ως είδος, ίσως να έχω κορεστεί εγώ από το είδος. Δεν ξέρω.
Αφορμή της επανένωσης του διδύμου Μία Κρούγκερ - Χόλγκερ Μουνκ αποτελεί η δολοφονία μιας 16χρονης που έρχεται να προστεθεί στην εξαφάνιση του 8χρονου Γιουνάταν τρία χρόνια νωρίτερα. Μου άρεσε το κλειστό περιβάλλον του νορβηγικού νησιού, η εσωστρέφεια και τα μυστικά που διαπερνούν τη μικρή κοινωνία. Ωστόσο, δομικά η εξαφάνιση του Γιουνάταν δεν παίζει μεγάλο ρόλο, ενώ ένα (ενδιαφέρον και υποσχόμενο) γεγονός, τρία νεκρά κοράκια χωρίς μάτια στην εκκλησία, ίσα που αναφέρεται.
Για να συντηρήσει το μυστήριο, ο Bjørk εισάγει συνεχώς δευτερεύοντες χαρακτήρες, ο καθένας με το δικό του σύντομο παρελθόν, τις δικές του σκέψεις και τα δικά του ύποπτα σημεία. Όταν όμως οι μισές από αυτές τις παράλληλες ιστορίες αποδεικνύονται red herrings χωρίς ουσιαστικό βάθος ή αντίκτυπο στην κεντρική λύση, νιώθεις ότι διαβάζεις ανούσιες λεπτομέρειες.
Τα μικρά κεφάλαια μου αρέσουν. Κλείνουν μάλιστα με ένα hook. Όταν όμως σχεδόν κάθε κεφάλαιο τελειώνει με μια πρόταση-cliffhanger, αλλά στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο η πλοκή μεταφέρεται αλλού (ή η “αποκάλυψη” αποδεικνύεται ασήμαντη), ο ρυθμός φρενάρει. Αυτή η συνεχής καθυστέρηση της ουσιαστικής δράσης κουράζει αντί να δημιουργεί αγωνία. Όταν η δομή του βιβλίου στηρίζεται σε τόσα “τεχνάσματα” (μικρές παράγραφοι, δευτερεύουσες οπτικές γωνίες, επαναλαμβανόμενες κινήσεις κι εκφράσεις), η ίδια η ιστορία χάνει τη στιβαρότητά της.
Αλλά το πραγματικό μου θέμα ήταν άλλο. To know us better, έχω γράψει αρκετά σενάρια και με ασφάλεια λέω ότι ο Bjørk γράφει με λογική τηλεοπτικού σεναρίου (εξάλλου, έχει υπόβαθρο στη μουσική και το θέατρο). Και φαίνεται αυτό από την απουσία του show, don’t tell. Ο Bjørk εδώ λέει, δεν δείχνει. Και λέει με έναν τρόπο στεγνό. Μία γραμμή, κενό, άλλη μία γραμμή. Δεν φτιάχνει συμπαγείς παραγράφους, αλλά σπάει το κείμενο σε μικρές περιόδους τριών-τεσσάρων λέξεων. Μα όταν σπας κάθε μικρή πρόταση σε ξεχωριστή παράγραφο, γεμίζεις με αποσπασματικές πληροφορίες. Ο συγγραφέας μπορεί να αφιερώσει χώρο απλώς για να περιγράψει έναν χαρακτήρα που σηκώνεται από την καρέκλα, κοιτάζει το παράθυρο, παίρνει μια ανάσα και κατανεύει (οι χαρακτήρες “κατανεύουν” σε κάθε σελίδα – μιλάμε για εκατοντάδες φορές). Αυτό δεν είναι λογοτεχνική πλοκή. Περισσότερο μοιάζει με σκηνοθετικές οδηγίες. Όλος αυτός ο κινηματογραφικός τεμαχισμός δημιουργεί θεωρητικά καταιγιστικό ρυθμό. Στην πράξη παράγει το ακριβώς αντίθετο: μια ιδιότυπη, κουραστική φλυαρία, η οποία δεν έχει να κάνει μόνο με την εκφορά του λόγου, αλλά με την ίδια την πλοκή.
Εν τω μεταξύ, η ιστορία είχε πολλά υποσχόμενα στοιχεία και θα μπορούσαν να δέσουν σε μια πολύ ενδιαφέρουσα πλοκή. Αλλά κάπου έμειναν ασύνδετα. Στο δια ταύτα, (rage bait coming) οι εκδοτικοί οίκοι -ξένοι και εγχώριοι- δε χρειάζονται PR πακέτα, αλλά περισσότερη επιμέλεια (ο επιμελητής τουλάχιστον θα διαβάσει το βιβλίο).
ΝΑ ΤΟ ΔΙΑΒΑΣΩ; Αν το διαβάσεις, σημείωνε κάθε φορά που συναντάς τη λέξη “κατένευσε”.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου